Odzież szpitalna pacjenta

Idź do spisu treści

Menu główne

Postępowanie z bielizną w pralniach

Ogólne informacje

Odpowiednie postępowanie z bielizną i odzieżą szpitalną jest również bardzo ważnym krokiem w celu zapobiegania zakażeń szpitalnych.

Obieg bielizny szpitalnej

Obieg bielizny szpitalnej przedstawiony jest na rysunku:

Ruch bielizny szpitalnej
źródło: www.rabc-wfk.com

Szpitale i inne placówki wytwarzają brudną bieliznę w wyniku jej użytkowania. Z każdą brudną, zakażoną bieliznę sortuje się według zakresu temperatur, zabrudzeń, bielizny barwiącej i zabiera się do worków na stelażach wózkowych, które przechowywane są w brudownikach. Worki powinny być z bakterioszczelnych materiałów szczególnie na bieliznę zakaźną. One powinny być zapełniane do 2/3 pojemności i tylko krótkotrwale trzymane (jeden raz dziennie zabierane). Nie należy roztrzepywać i dawać na podłogę bielizny. Wszystkie czynności należy wykonywać w jednorazowych rękawiczkach.
Worki szczelnie zamknięte transportuje się z oddziałów do pomieszczeń szpitalnych, z których zabiera się przez zewnętrzną firmę
, ewentualnie do pralni przyszpitalnej. Pojazd, który służy do transportowania bielizny powinien mieć osobną komorę na brudną bieliznę lub być tylko dla brudnej (w którym nie przewozi się czystej). Samochód przewożący bieliznę brudną powinem być oznakowany "Materiał zakaźny"
Bielizna trafia do pralni do części brudnej dalej do pralnic w pierwszej kolejności bielizna niezakaźna. Bielizna zakaźna trafia na końcu danego dnia po procesie prania pralnica jest dezynfekowana. Jeżeli istnieją pieluchy tetrowe są one wstępnie spłukiwane.
Po całym przebiegu procesu technologicznym prania, dezynfekowania w części czystej bieliznę się suszy, magluje się bieliznę płaską oraz formuje (prasuje) bieliznę fasonową (odzież). Bielizna i odzież ewentualnie się naprawia. (niektórą bieliznę taką jak fartuchy operacyjne i noworodkową sterylizuje się) Sortuje się według asortymentu i przynależności (placówka, oddział) oraz pakuje się odzież w worki foliowe po odparowaniu i przygotowuje do transportu. [2]
Worki szczelnie zamknięte transportuje się pojazdem, który powinien mieć osobną komorę na czystą bieliznę lub być tylko dla czystej (w którym nie przewozi się brudnej).
Ewentualnie z pralni przyszpitalnej na poszczególne oddziały[3].
Bielizna trafia do magazynów bielizny czystej na półki i jest gotowa do ponownego użycia.

Podział bielizny pod względem zabrudzenia

Bieliznę szpitalną dzieli się nie tylko pod względem asortymentowym lecz pod względem obszaru z jakiego pochodzi [2].
Podział bielizny według stopnia zanieczyszczenia, poziomu skażenia:

1. Bieliznę brudną – używaną (ogólnoszpitalną). Jest to najwyższy odsetek bielizny szpitalnej. Zaleca się nieskładowania w worku z bielizną zanieczyszczoną ze względu praktycznymi, które mają zapobiec przemakaniu i zanieczyszczeniu całej partii bielizny. Wtedy trzeba uznać za bieliznę zanieczyszczoną [2].

2. Bieliznę zanieczyszczoną – bielizna zanieczyszczona wydalinami lub wydzielinami ustrojowymi. Bieliznę trzeba wstępnie spierać i proces jej prania jest droższy od wymienionej w punkcie 1 więc zaleca się nie składować razem ich  w jednym worku. W praktyce jest to raczej niestosowane [2].

3. Bielizna skażona – bielizna pochodząca od chorych zakaźnie lub od pacjentów podejrzanych o chorobę zakaźną. Dotyczy to chorób przewodu pokarmowego, wirusowego zapalenia wątroby każdego typu, HIV, chorych poddanych izolacji oraz innych podanych w załączniku nr 1 do ustawy o chorobach zakaźnych i zakażeniach z dnia 6 września 2001r. (Dz. U. Nr 126, poz. 1384). Ze względów praktycznych bielizna operacyjna też należy to tej kategorii [2]. Bielizny operacyjnej nie składa się razem, mimo że należy do tej kategorii ze względu na barwienie. Bielizna szpitalna w kolorze zielonym [2].

4. Bielizna wysoce skażona – bielizna pochodząca ze szpitali lub oddziałów zakaźnych oraz od chorych ze szczególnie niebezpiecznymi zakażeniami o dużej zakaźności [2].
Bieliznę dzieli się też na noworodkową którą składa się w osobnych workach, pieluchy tetrowe (rzadziej już spotykane) bieliznę dermatologiczną, pochodzącą z oddziałów transplantologii. Wyżej wymienioną bieliznę składa się w osobnych workach na brudną.

Procesy prania bielizny szpitalnej

Proces technologiczny prania bielizny szpitalnej
Proces technologiczny wykonywany w pralni szpitalnej – zakładzie pralniczym składa się z następujących etapów: [3]
1)  znakowanie identyfikacyjne;
2)  sortowanie bielizny wg ustalonych kryteriów technologii obróbki;
3)  pranie mechaniczne – obejmujące fazy: moczenia, prania właściwego, płukania, obróbki uzupełniającej (np. bielenie);
4)  odwodnienie mechaniczne (wirowanie);
5)  suszenie;
6)  prasowanie;
7)  kompletowanie jednorodnych asortymentów lub zleceń i pakowanie.

Zjawiska zachodzące w kąpieli piorącej

W kąpieli piorącej o odpowiednim składzie i temperaturze zachodzą następujące zjawiska:
rozpuszczanie się soli mineralnych i cukrów, pęcznienie i rozkład białek,
emulgowanie tłuszczów,
adsorbowanie się substancji ochronnych na włóknie,
elektrostatyczne ujemne ładowanie się włókien i cząsteczek brudu,
dyspergowanie cząstek brudu i przenoszenie ich do kąpieli piorącej,
odbarwianie zaplamień barwnych (rozłożenie substancji barwnych na produkty bezbarwne),
korygowanie bieli,
unieszkodliwianie bakterii chorobotwórczych, wypłukiwanie nadmiaru środków piorących i pomocniczych.
Procesy prania przebiegają we właściwy sposób i w odpowiednim tempie wówczas, gdy napięcie powierzchniowe kąpieli jest dostatecznie niskie, co osiąga się przez dodawanie do wody środków powierzchniowo czynnych [3].

Fazy maszynowego procesu pralniczego

Czystość optyczna i bakteriologiczna bielizny uzależniona jest od wielu czynników i parametrów gwarantujących jakość otrzymanej bielizny. Jednym z nich są następujące po sobie w określonej kolejności i trwające przez ściśle określony dla danego procesu czas różne fazy procesu pralniczego. Następujące po sobie określone fazy procesów pralniczych muszą przebiegać ze ściśle ustaloną kolejnością, przy zachowaniu określonych specyficznych parametrów.
Fazy procesu przebiegają następująco:
1) Moczenie – tradycyjna faza wstępna, stosowana dawniej przy praniu mydłem twardym. Przebiegało w kąpieli silnie alkalicznej przy temperaturze 40°C, obecnie wyeliminowane w praniu środkami syntetycznymi.
2) Pranie wstępne (I) – proces przebiegający w silnie alkalicznej kąpieli piorącej w temperaturze około 40°C. Stężenie środków piorących musi być stosunkowo duże. Podaje się, że jest to minimum 3,0 g substancji aktywnej/dm3, ponieważ w tej fazie następuje usunięcie największych ilości zabrudzeń i zanieczyszczeń. Moduł kąpieli 4-5 l/kg dla bawełny, 4-6 l/kg dla mieszanek.
3) Pranie właściwe (II) – to faza, w której następuje usunięcie pozostałych zabrudzeń najmocniej związanych z wyrobem włókienniczym (mocno zdyspergowane substancje białkowe, pigmenty organiczne i tłuszcze). Ilość dodawanych substancji piorących jest mniejsza niż w praniu wstępnym (1,0+1,6 g substancji aktywnej/dm3 kąpieli), przy temperaturze procesu wg tradycyjnych technologii do 100°C, według najnowszych technologii od 60°C. Moduły procesu jak w praniu wstępnym.
4) Płukania - wielokrotnie powtarzające się procesy mające za zadanie wypłukanie z wyrobów poddawanych procesowi prania resztek brudu i środków piorących pozostałych z procesu prania właściwego. W kolejno następujących po sobie płukaniach dochodzi do coraz większego ich rozcieńczania, tak aby płukanie ostatnie osunęło je całkowicie z powierzchni pranych włókien. Jakość płukania związana jest z liczba płukań i czasem ich trwania. Liczebność stosowanych płukań zależy od stężenia brudu i alkaliów w ostatniej kąpieli piorącej oraz od stężenia tych samych składników w ostatniej kąpieli płuczącej. Alkaliczność ostatniej kąpieli płuczącej nie powinna przekraczać 0,3 g Na2C302/dm3 roztworu wg norm polskich, a wg norm brytyjskich 0,4 g Na2C302/dm3 roztworu. Moduły kąpieli 6-8 l/kg dla bawełny i około 8 l/kg dla mieszanek.
W czasie płukania często prowadzi się też:
bielenie utleniaczami chlorowymi – podchlorynem sodowym, w temperaturze do 40°C (stężenie wynosi zazwyczaj maks. 0,1 g/dm3 w przeliczeniu na chlor aktywny),
antychlorowanie (w płukaniu następnym),
krochmalenie w ostatnim płukaniu w wodzie twardej, rzadko praktykowane przy bieliźnie szpitalnej [6].

Środki piorące dla bielizny szpitalnej

Detergenty
Dawniej do prania stosowano mydło i sodę. Obecnie odpowiednio dobrane wybielacze, detergenty i środki dezynfekujące są ściśle chronioną wiedzą ich producentów, warunkującą efektywność i skuteczność przebiegu procesów pralniczych.
Trzy główne składniki prawie wszystkich detergentów do prania to wąglany, krzemiany i fosforany, które zazwyczaj stanowi 70-80% całej mieszanki. Wszystkie stanowią mieszanką chemikaliów nadających produktowi specyficzny charakter [2].
Ze względu na tematykę niniejszego opracowania pokrótce przedstawiono najistotniejsze składniki, mające wpływ na efekt prania i czystość bielizny otrzymywanej w wyniku ich stosowania.
Detergenty i inne składniki proszków do prania mają wpływ na jakość procesów, a szpital zainteresowany jest otrzymywaniem jak najczystszej bielizny przy jak najmniejszym zużyciu substancji piorących, a zatem jak najniższym kosztem.
Użytkownikowi detergentu dostarcza się różnorodnych opcji w różnej postaci fizycznej: proszków, past, płynów jedno- i wieloskładnikowych. Pralnie szpitalne lub pralnie piorące dla szpitali najczęściej korzystają z detergentów w płynie [2].
Detergenty można pogrupować według różnych kategorii, np.:
alkalia,
wypełniacze,
środki powierzchniowo czynne,
środki do usuwania plam,
inne chemikalia wspomagające procesy pralnicze.


Wybielacze

Istnieją, dwa rodzaje wybielaczy stosowanych powszechnie w pralniach:
podchloryn sodu (wybielacz chlorowy) – Czynnik silnie Utleniający i sterylizujący, Zawiera ok. 150 g/dm3 chloru aktywnego. Podchloryn sodu jest stosowany w temperaturze maksimum 60°C w celu uniknięcia nadmiernego zużycia tkanin. Podchloryn sodu może utleniać wiele barwników i dlatego nie jest ogólnie stosowany do tkanin barwnych, może również ujemnie wpływać na niektóre rodzaje wykończenia, np, wykończenia za pomocą środka opóźniającego palenie się Podchloryn jest ogólnie używany w praniu wstępnym lub w pierwszym cyklu płukania (stężenie chloru aktywnego 1 g/dm3 kąpieli rozcieńczony w stosunku 1:5),
wybielacz nadtlenkowy - dostępny na rynku w Postaci stałej lub płynnej Perhydrol jest to 30% roztwór wodny nadtlenku wodoru. Zaleca się, aby stężenie tlenku aktywnego w kąpieli wznosiło 0,1 g/dm3.

Wybielacze te ogólnie rzecz biorąc, mają słabszy ujemny wpływ na barwniki i na wykańczanie specjalne. Nadboran sodowy i nadwęglan sodowy są to dwa proszki stosowane przy dodawaniu nadtlenku (H2O2) do kąpieli piorącej. Sam nadtlenek wodoru jest powszechnie dostępny w różnych stężeniach jako płynny dodatek do kąpieli piorących.
Wybielacze nadtlenkowe wymagają wysokich temperatur dla skutecznego utleniania plam i generalnie stosowane są w najgorętszym cyklu prania. Efektywna temperatura bielenia przy wybielaczach nadtlenkowych może być znacznie zmniejszona przez tzw. „aktywację” albo przez zastosowanie kwasu nadoctowego zamiast nadtlenku lub – w proszkach – przez włączenie alktywatora, np. takiego jak TAED do receptury, która reaguje wówczas z nadboranem lub nadwęglanem po dodaniu do kąpieli piorącej [2].

Preparaty do kondycjonowania tkanin

Są to dodatki do końcowego płukania, które udziela żądanych własności pranym tkaninom. Nie wszystkie preparaty kondycjonujące są takie same. Mogą one być bardzo hydrofilowe (nadające dobre wchłanianie wilgoci przy przechodzeniu przez prasy), a żądane właściwości, które mogą być osiągnięte przy użyciu preparatów do kondycjonowania, są następujące:
zwiększona objętość,
wysoka absorpcja wilgotności,
eliminacja ładunków elektrostatycznych,
poprawa łatwości prasowania,
łatwiejszy transport wsadów za prasą pralnicy tunelowej,
nadanie tkaninom przyjemnego zapachu,
nadanie miękkiego jedwabistego chwytu.

Zakwaszacze pralnicze

Są to kwaśne dodatki do płukania końcowego mogące spełniać jedną lub kilka z czterech funkcji:
usunięcie alkaliczności surowej wody,
neutralizacja pozostałości alkalicznych w kąpieli pluczącej,
neutralizacja resztek podchlorynu sodowego,
usunięcie skażenia żelazem lub rdzą,
Zakwaszacze neutralizujące alkalia to proste substancje kwaśne, które neutralizują alkaliczność i zmniejszają pH.
Zakwaszacze antychlorowe są czynnikami redukcyjnymi, których głównym zadaniem jest usunięcie resztek podchlorynu. Dzięki lekko kwaśnej naturze działają również jako zakwaszacze neutralizujące alkalia.
Zakwaszacze usuwające rdze są specjalnymi związkami kwasowymi do usuwania zżółknięć zawartych w wodzie lub znajdujących się na tkaninach. Są one też zakwaszaczami neutralizującymi alkalia [2].

Środki dezynfekujące

Środki dezynfekujące powinny być stosowane nie tylko przy praniu bielizny szpitalnej lub innej skażonej. Trzeba zdawać sobie sprawę, że bakterie mogą dostać się do maszyn piorących w czasie procesów „otwartych”: z zewnątrz, z pomieszczenia pralni. Procesy „otwarte” to wyładowywanie bielizny z pralnico-wirówek (opróżnianie bębna po procesie), płukanie w ostatniej komorze, ale także takie operacje, w czasie których otwarte są zawory spustowe (do kanalizacji). W takich sytuacjach z instalacji ściekowych przedostają się do bębnów piorących zapachy i bakterie [2].
Wewnątrz maszyny (bębna) na jego ściankach wewnętrznych tworzą się tzw. biofilmy czyli cieniutkie warstwy mikrobiologiczne bakterii i śluzu wytworzonego przez drobnoustroje, które stanowią doskonałą pożywkę dla nich samych, pełniąc jednocześnie warstwę ochronną przed niekorzystnymi warunkami panującymi wewnątrz bębna komory piorącej w czasie trwania procesu pralniczego. Oczywiście takie „gniazda” - siedliska mogą uwalniać następnie bakterie do kolejnej kąpieli płuczącej, w czasie mechanicznego uderzania przez strumień wody czy praną tkaninę [2].
Często są one wykrywane przez wydzielanie się nieprzyjemnych zapachów. Szczególną zdolność do tworzenia biofilmów mają takie bakterie jak gronkowce złociste (Pseudomonas aeruginosa). Najskuteczniejszą metodą ich usunięcia jest oczywiście mechaniczne oczyszczenie wnętrza bębna i rur odprowadzających, co ze względu na specyfikę budowy pralnic jest procesem bardzo kłopotliwym [2].
Dezynfektanty pod nazwą biocydów stosowane są do niszczenia mikroflory. Hamują one wzrost lub niszczą strukturę bakterii i grzybów rozwijających się wewnątrz maszyn piorących lub znajdujących się w pranym wsadzie. Rozrywają one wspomniane wyżej biofilmy, które zostają następnie wypłukane, a maszyna odzyskuje swoją higieniczną strukturę wnętrza [2].

Wróć do spisu treści | Wróć do menu głównego